Το Φαράγγι Δημοσάρη

Dimosari Gorge«Καθώς διάβαινα τούτη την πυκνόφυτη, τη σκιαδερή χαράδρα, γιομάτη δρόσο και κελαηδισμό, μου 'ρθε να την ονοματίσω Καρυστινά Τέμπη, καθώς παραβγαίνει σε ομορφιά, σε νερά και σε πράσινο πλούτο κείνα τα θεσσαλικά Τέμπη». (Τάσσος Ζάππας, 1984, σελ. 119)

Στο φαράγγι του Δημοσάρη είναι ιδιαίτερα αισθητή η διαχρονική παρουσία ενός ήπιου παραδοσιακού αγροκτηνοτροφικού πολιτισμού και η αρμονική του σχέση με την άγρια φύση. Η ονομασία Δημοσάρης είναι βυζαντινό τοπωνύμιο. Υπάρχουν αρκετές εκδοχές για το πως δόθηκε αυτό το όνομα στην περιοχή. Κατά μία εκδοχή, προέρχεται από το Δημοσάριος, που σημαίνει «αυτός που εκμεταλλεύεται δημόσιο κτήμα» πιθανώς κτήμα που βρισκόταν στις πηγές ή όχθες του ποταμού. Άλλη άποψη υποστηρίζει ότι προέρχεται από το ρέμα Δημοσάρης, που σημαίνει ότι τα νερά του ανήκαν στο δημόσιο. Το φαράγγι του Δημοσάρη μπορεί να χωριστεί σε δύο τμήματα, πάνω και κάτω από το χωριό των Λενοσαίων. Το φαράγγι πάνω από τους Λενοσαίους είναι απότομο και άγριο. Από το χωριό των Λενοσαίων ως τη θάλασσα γίνεται μια στενή κοιλάδα. Στην ανατολική πλευρά του ρέματος, υπάρχουν διάσπαρτοι οι μικροί συνοικισμοί του Καλλιανού.

 

Μια πολύ παλιά δημοσιά

Campanula spathulata and Arenaria filicaulis graeca common flowers in Giouda OchiΤο μονοπάτι του φαραγγιού αποτελούσε έναν από τους κυριότερους διαδρόμους επικοινωνίας της νότιας Εύβοιας. Συνέδεε επίσης την περιοχή του Καλλιανού και του Καβοντόρου με την Κάρυστο. Το λιθόστρωτο μονοπάτι και τα λείψανα του καλντεριμιού είναι μεσαιωνικά ή και παλιότερα. Πιθανόν επίσης να συνδέεται με την εξόρυξη μεταλλευμάτων στην περιοχή του Καλλιανού.

Υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις (σκουριές στην παραλία Καλλιανού και αλλού), ότι η περιοχή ήταν μεταλλορυχικό κέντρο την αρχαϊκή και κλασική περίοδο. Το φαράγγι αποτελούσε την πιο εύκολη και ασφαλή πρόσβαση προς τον πολιτισμό, διασχίζοντας την άγρια φύση της Όχης. Μέχρι πρόσφατα υπήρχε μεγάλη κίνηση στην περιοχή του φαραγγιού, ιδίως κατά το Δεκαπενταύγουστο.

Στη γιορτή αυτή γίνονταν κάθε είδους συναλλαγές στους Λενοσαίους, όπως αγοραπωλησίες, ενοικιάσεις κτημάτων και προσλήψεις τσομπάνηδων.

 

Διασχίζοντας το φαράγγι

Στις μέρες μας το μονοπάτι του Δημοσάρη εξακολουθεί να είναι ζωντανό πέρασμα για τους κτηνοτρόφους και τους συνεχώς περισσότερους πεζοπόρους. Η πιο ελκυστική και λιγότερο κουραστική διαδρομή έχει αφετηρία το διάσελο Πετροκάναλο (954 μ. υψόμετρο). Καταλήγει στην παραλία του Καλλιανού μετά από 10 περίπου χιλιόμετρα κατάβασης. Το μονοπάτι είναι βατό και σημασμένο και ένα μεγάλο τμήμα του είναι κάτω από τη σκιά των πλατανιών.

Στα δυο τρίτα της διαδρομής βρίσκεται το χωριό των Λενοσαίων. Από εκεί και έπειτα η πορεία γίνεται πάνω σε χωματόδρομο για ενάμισι χιλιόμετρο. Ο χωματόδρομος δίνει τη σκυτάλη σε ένα νέο μονοπάτι που οδηγεί στη θάλασσα κάτω από τον πράσινο θόλο των πλατανιών.

 

Βλάστηση και χλωρίδα

Oak forest at Vathyrema GorgeΤο φαράγγι του Δημοσάρη σχηματίζει τη μεγαλύτερη λεκάνη απορροής της Όχης. Έχει βόρειο προσανατολισμό, και έτσι δέχεται τους βόρειους ανέμους, την ομίχλη και τις αυξημένες κατακρημνίσεις του Αιγαίου. Το δροσερό μικροκλίμα του φαραγγιού δημιουργεί ποικιλία δασικής και θαμνώδους βλάστησης. Ψηλά στο βουνό, στα πιο υγρά και ψυχρά σημεία του φαραγγιού, πάνω από τις πηγές και στους γκρεμούς της Γιούδας, φύονται αραιές συστάδες με ίταμους (Taxus baccata), καθώς και άλλα σπάνια δασικά είδη όπως είναι η σορβιά (Sorbus aria), το αρκουδοπούρναρο, η δρυς, το σφενδάμι και μεμονωμένες καστανιές. Αυτά είναι υπολείμματα προϋπάρχουσας εκτεταμένης δασικής βλάστησης. Σε σημεία πιο ξερικά και βραχώδη, υπάρχουν δάση αριάς μέχρι τα 900 μ. υψόμετρο.

Τα δάση αυτά είναι αμιγή ή σε μίξη με οστριές, πλατάνια, δρυες και ρείκια. Χαρακτηριστικό του πάνω μέρους του Δημοσάρη είναι τα υπολείμματα συστάδων υπεραιωνόβιων καστανιών. Παρόχθια δάση με πλατάνια αρχίζουν από τα 1.200 μ. υψόμετρο και φτάνουν ως τη θάλασσα. Κάτω από τη Σκάλα Λενοσαίων, στο σημείο όπου κορυφώνεται η μαστοριά και δεξιοτεχνία της κατασκευής του μονοπατιού, αναπτύσσονται δάση με δενδρώδη πουρνάρια και μελεούς καθώς και αριές, πλατάνια και αγρέλια. Το φαράγγι του Δημοσάρη έχει ενδιαφέροντες σχηματισμούς θαμνώδους βλάστησης. Στα μεγάλα υψόμετρα ο πιο χαρακτηριστικός θάμνος είναι το ρείκι. Υπάρχουν δύο είδη, το κισούρι και το δενδρώδες ρείκι. Και τα δύο σχηματίζουν πυκνούς θάμνους με ύψος κάτω του ενός μέτρου, επειδή καίγονται τακτικά. Οι καμένοι ερεικώνες είναι άριστοι βοσκότοποι. Καίγονται το φθινόπωρο, το χειμώνα, πότε πότε νωρίς την άνοιξη. Οι φωτιές αυτές έχουν μικρή έκταση και αφήνουν πίσω τους μικρά γυμνά μπαλώματα στη βλάστηση. Οι ερεικώνες και οι φτέρες φύονται σε γόνιμα και υγρά εδάφη που απαντούν σε όλο το μήκος του φαραγγιού.

Σε ξηρά εδάφη οι πλαγιές καλύπτονται με φρύγανα. Στην ακτή, πάνω στα βράχια που ψεκάζονται από τα κύματα, φύονται μικροί θάμνοι ανθεκτικοί στην αλμύρα.

Η βλάστηση σχηματίζει ένα ποικιλόμορφο μωσαϊκό από τις ψηλότερες κορυφές ως τη θάλασσα.

 

Πανίδα

Η πανίδα είναι πλούσια και παρουσιάζει ενδιαφέρον επειδή σε μικρό χώρο υπάρχει ποικιλία ενδιαιτημάτων, (ανοιχτά τοπία κορυφογραμμών, μεγάλοι βραχοσχηματισμοί, δάση και θαμνότοποι).

Cinclus cinclusΤα άγρια και δύσβατα σημεία του φαραγγιού παρέχουν ασφαλείς θέσεις φωλεοποίησης για τα πουλιά. Μερικά από τα πιο εντυπωσιακά είδη του φαραγγιού είναι δυσκολοπαρατήρητα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο νεροκότσυφας (Cinclus cinclus), που ζει αποκλειστικά στην κοίτη του ποταμού, τρέφεται με υδρόβια ασπόνδυλα και είναι δειλό πουλί. Άλλο δυσκολοθώρητο είδος είναι ο μπούφος (Bubo bubo), που ζει μέσα σε άγριες κοιλάδες. Είναι το μεγαλύτερο νυχτόβιο αρπακτικό. Τα ημερόβια αρπαχτικά της περιοχής είναι επίσης δυσκολοπαρατήρητα γιατί απαντιούνται πολύ ψηλότερα από το παραποτάμιο δάσος. Στην ευρύτερη περιοχή του φαραγγιού φωλιάζει ο φιδαετός (Circaetus gallicus), ενώ συχνά πετούν γερακίνες (Buteo buteo), ξεφτέρια (Accipiter nisus), βραχοκιρκίνεζα (Falco tinnunculus), καθώς και μεταναστευτικά πουλιά. Χαμηλότερα στο φαράγγι μπορεί να συναντήσει κανείς το σπιζαετό (Hieraaetus fasciatus) που τρέφεται με μικρά και μεσαίου μεγέθους πουλιά. Τα πουλιά κάνουν αισθητή την παρουσία τους στον επισκέπτη με το κελάηδισμα τους, ιδιαίτερα την άνοιξη. Μέσα στο δάσος φωλιάζουν και τραγουδούν πολλά είδη όπως ο θαμνοτσιροβάκος (Sylvia communis), ο κοκκινοτσιροβάκος (Sylvia cantillans), ο μαυροτσιροβάκος (Sylvia melanocephala), ο κοκκινολαίμης (Erithacus rubecula), ο κότσυφας (Turdus merula), το αηδόνι (Luscinia megarhynchos), ο σπίνος (Fringilla coelebs), οι παπαδίτσες (Parus spp.), το σιρλοτσίχλονο (Emperiza cirlus) και άλλα κοινά ωδικά πουλιά.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η ερπετοπανίδα του φαραγγιού. Υπάρχουν αρκετά είδη φιδιών, όπως το νερόφιδο (Natrix natrix) (αφθονεί στο ποτάμι), η σαΐτα (Coluber najadum), ο λαφίτης (Elaphe quatuorlineata), ο σαπίτης (Malpolon monspessulanus), η οχιά (Vipera ammodytes), η δεντρογαλιά (Columber laurenti) και άλλα. Πολλά φίδια τρέφονται με σαύρες που επίσης αφθονούν. Η πιο χαρακτηριστική σαύρα είναι η πράσινη (Lacerta viridis), που απαντάται στο πάνω μέρος του φαραγγιού. Συχνά και εντελώς απρόοπτα αναρριχάται πάνω στα ρείκια. Στο κάτω μέρος του ποταμού υπάρχουν γραμμωτές νεροχελώνες (Mauremys caspica).

Πανηγυρικά κοάζουν τα αμφίβια που αντιπροσωπεύονται από λιμνοβάτραχους (Rana ridibunda), δεντροβάτραχους (Hyla arborea) και ένα ορεινό αμφίβιο, τον κίτρινο βομβητή (Βombina variegata) που ζει μόνο στα ψυχρότερα νερά.

Μέσα σε μικρές λιμνούλες που σχηματίζει το ποτάμι στο πάνω μέρος του, μαζί με τους γυρίνους και τους βομβητές συχνά παρατηρούνται νεαρές σαλαμάνδρες. Στο κάτω μέρος του πο ταμού υπάρχουν κέφαλοι και χέλια.

Το φαράγγι του Δημοσάρη προσφέρεται για τον κάθε φυσιολάτρη, αλλά και γι' αυτόν με εξειδικευμένα ενδιαφέροντα: δεκάδες πηγές, καταρράκτες, πανάρχαια παραποτάμια δάση, άγρια ζωή, εναλλάσσονται διαρκώς δίνοντας κάθε φορά καινούριες παραστάσεις στον περιπατητή.

 

 

Το φαράγγι της Αρχάμπολης

Archampolis GorgeΤο φαράγγι της Αρχάμπολης βρίσκεται στη βορειοανατολική μεριά της Όχης, εφτά χιλιόμετρα νότια από το ακρωτήριο του Καφηρέα. Παίρνοντας από την Κάρυστο το δρόμο προς Αμυγδαλιά, βρίσκουμε την Aρχάμπολη μεταξύ των χωριών Ευαγγελισμός (Δράμεσι) και Θύμι. Το μικρό φαράγγι έχει μοναδική άγρια ομορφιά. Κατακόρυφοι κοφτοί βράχοι στριφογυρίζουν δημιουργώντας ένα δραματικό τοπίο που καταλήγει σε μια μικρή ονειρεμένη παραλία. Κοιτώντας από ψηλά, κατά μήκος του φαραγγιού, διακρίνει κανείς απομεινάρια ενός αρχαίου πολιτισμού, τα τείχη μιας αρχαίας πόλης. Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Keller, τον 6ο με 7ο αιώνα π.Χ. τα τείχη αυτά περιστοίχιζαν ένα οικιστικό κέντρο και μια ακρόπολη. Αρχάμπολη σημαίνει αρχαία πόλη. Οι αρχαιολόγοι υποστηρίζουν ότι εδώ βρισκόταν ένα αρχαίο λιμάνι με ιερά και ορυχεία. Τα ίχνη από σκωριές που συναντά κανείς στην παραλία και ανάμεσα στα ερείπια επιβεβαιώνουν την ύπαρξη μεταλλουργικών δραστηριοτήτων πριν ο χώρος εγκαταλειφθεί.

 

Χλωρίδα και πανίδα

Στις μεγάλες ορθοπλαγιές του φαραγγιού φύονται βραχόφιλα και ενδημικά φυτά. Αυτά τα άγρια βράχια και η δυσπρόσιτη θέση τους ευνοούν την επιβίωση ορισμένων σπάνιων πουλιών. Στην Αρχάμπολη συναντά κανείς τα είδη της «πέτρας και της θάλασσας». Πολλά ζώα του φαραγγιού φωλιάζουν στις σπηλαιώσεις και στις τρύπες των βράχων.

Εδώ υπάρχουν σπάνια πουλιά σαν το μπούφο, διάφορα είδη αρπακτικών όπως το βραχοκιρκίνεζο, ο πετρίτης κ.α. Λίγοι άνθρωποι έρχονται εδώ.

Σε πιο ήσυχες στιγμές, μπορεί κανείς να έχει την τύχη να δει και είδη όπως η φώκια, που χρειάζεται ηρεμία και γαλήνη.

 

 

Το φαράγγι του Αγίου Δημητρίου

Ag. Dimitrios GorgeΤο φαράγγι του Αγίου Δημητρίου είναι ένα εντυπωσιακό ασβεστολιθικό φαράγγι με τις πιο δραματικές βραχώδεις ορθοπλαγιές στην περιοχή της Όχης. Το φαράγγι διασχίζει ένας νέος δρόμος, που οδηγεί από το χωριό Άγιος Δημήτριος προς Καλλιανού και Καβο Ντόρο. Υπάρχουν και δύο καταπληκτικά μονοπάτια, που διασχίζουν το φαράγγι. Με αφετηρία τον Άγιο Δημήτριο, το ένα προχωρεί χαμηλά μέσα στο φαράγγι και καταλήγει στην πανέμορφη παραλία Σχοινοδαύλεια. Το άλλο μονοπάτι προχωρεί ψηλά, πάνω από το φαράγγι και φθάνει στον οικισμό Καλέργου.

Από εκεί κατηφορίζει απότομα στη ρεματιά του Δημοσάρη και καταλήγει στην παραλία Καλλιανού

 

Γεωλογία

Χωρίς αμφιβολία, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον του φαραγγιού παρουσιάζουν η γεωλογία, καθώς και η σημασία του για τα πουλιά και τα σπάνια φυτά.

Οι πλακοειδείς στρώσεις μαρμάρου και σιπολινομαρμάρου σχηματίζουν εντυπωσιακούς πύργους, καμάρες, σπηλαιώσεις και χαραδρώσεις. Το φαράγγι έχει πολλές πηγές, ακόμη και κοντά στη θάλασσα.

Υπολείμματα δασικής βλάστησης, με πλατάνια, αριές και δρυς βρίσκονται μέσα σε απότομες ρεματιές και φύονται δίπλα στα βράχια. Το ρέμα Πορφύρας ρέει σχεδόν όλο το χρόνο, σχηματίζοντας μικρούς καταρράκτες και φυσικές πισίνες. Το φαράγγι του Αγίου Δημητρίου είναι από τις σημαντικότερες περιοχές στην Εύβοια για τα αρπακτικά πουλιά. Εδώ ζουν ή διαβαίνουν σπάνια αρπακτικά όπως ο σπιζαετός, ο πετρίτης, η αετογερακίνα, ενώ πολύ σπάνιος επισκέπτης είναι και ο χρυσαετός.

Κατά τη μετανάστευση παρατηρούνται όρνια, «σκίπες» στη γλώσσα των ντόπιων, που κάποτε ζούσαν μόνιμα και φώλιαζαν στους γκρεμούς του φαραγγιού. Εύκολα μπορεί να παρατηρήσει κανείς τις γερακίνες, τα βραχοκιρκίνεζα και το ξεφτέρι, ή να ακούσει τη βροντερή φωνή του μπούφου το βράδυ. Από βοτανικής άποψης το φαράγγι έχει επίσης ενδιαφέρον. Στις ψηλές ασβεστολιθικές πλαγιές φύονται πολλά σπάνια βραχόφιλα φυτά, ενώ υπάρχουν ιδιαίτερες φυτοκοινωνίες κοντά σε πηγές και παράκτιους γκρεμούς.

 

Κορυφή Μπούμπλια

Ag. Dimitrios VillageΠάνω από το γραφικό χωριό του Αγίου Δημητρίου υπάρχει μια δασωμένη κοιλάδα με πλατάνια και αριές. Στο δάσος αυτό φύονται μερικές από τις μεγαλύτερες σε ηλικία καστανιές της Όχης. Πρόκειται για μεμονωμένα άτομα.Ένα ορεινό μονοπάτι ξεκινά από τον Άγιο Δημήτριο, διασχίζει ένα άγονο τοπίο όπου το ψυχρό γκρίζο χρώμα των σιπολινομαρμάρων θυμίζει ορεινό παγετώνα και καταλήγει στην κορυφή Μπούμπλια. Η διαδρομή είναι από τις ωραιότερες της Εύβοιας. Η κορυφή Μπούμπλια υψώνεται σαν πυραμίδα πάνω από τον Άγιο Δημήτριο. Η θέα είναι μοναδική. Στα πόδια μας κείτεται η κοιλάδα του Αγίου Δημητρίου και όλο το φαράγγι του Δημοσάρη. Λάκκα Μπούκουρα σημαίνει «όμορφο λιβάδι» στα αρβανίτικα.Τέτοια λιβάδια εκτείνονται στη βάση της κορυφής, όπου φυτρώνουν πλατάνια και κυλούν δροσερά νερά. Στα υψίπεδα της περιοχής αφθονεί το τσάι του βουνού της Εύβοιας, ένα ενδημικό αρωματικό φυτό, που φύεται μόνο στα βουνά της Εύβοιας και ανθίζει τον Ιούνιο.

 

Η παραλία Σχοινοδαύλεια

Το φαράγγι του Αγίου Δημητρίου καταλήγει σε μία μικρή δυσπρόσιτη παραλία, τη Σχοινοδαύλεια.

Η παραλία περιβάλλεται αμφιθεατρικά από σταλακτίτες, δημιουργήματα αιώνων, που σταλάζουν τη δροσιά των πηγαίων νερών. Τα χρώματα συναρπάζουν. Αν ρίξει κανείς μία ματιά προς τα πάνω, μπορεί να θαυμάσει την άγρια ομορφιά του φαραγγιού και να παρατηρήσει, αν είναι τυχερός, το πέταγμα κάποιου αρπακτικού πουλιού.

Η εκβολή του ρέματος Πορφύρα σχηματίζει μια λιμνούλα πίσω από την παραλία, αληθινό «λιμνιώνα», όπως ονομάζουν οι ντόπιοι τέτοιες εκβολές.

Είναι πολύ εύκολο να συναντήσει κανείς ερωδιούς, τουρλιά, γλαρόνια ή άλλα ασυνήθιστα πουλιά στο λιμνιώνα.

 

To φαράγγι του Χάρακα

Το φαράγγι του Χάρακα βρίσκεται κοντά στα Στύρα. Η διάσχισή του είναι μαγευτική.

Πορεία (ώρες): 1:45
Βαθμ. Δυσκολίας: 1

Σε 32,4χλμ. απόσταση από τα Λέπουρα και μετά από το εκκλησάκι του Αγίου Νεκταρίου στρίβουμε αριστερά στο χωματόδρομο. Προχωρούμε 700μ. στον δρόμο και αριστερά μας (υψ. 120μ.) ξεκινά το μονοπάτι (κόκκινα και μαύρα σημάδια).

Σε 5' φτάνουμε στο γεμάτο από δάφνες ποτάμι και προσέχοντας τα σημάδια μπαινοβγαίνουμε στο ποτάμι που έχει νερό έως ένα σημείο. Μετά 10' βγαίνουμε αριστερά στον πλάτανο, σε 5' περνάμε δεξιά και στα επόμενα 5' πάλι αριστερά στα κυπαρίσσια. Συνεχίζοντας για 10' βγαίνουμε δεξιά σε χωράφι όπου το μονοπάτι είναι ορατό και καλά σηματοδοτημένο (υψ. 70μ).

Προχωρούμε αριστερά στο μονοπάτι για άλλα 10' (υψ. 64μ) και συνεχίζοντας στην κοίτη του ξεροπόταμου (χειμάρρου) για 30' και φτάνουμε στη θέση Σπηλιές. Στο σημείο αυτό προχωρούμε δεξιά ακόμη 15' και φτάνουμε στην παραλία του Χάρακα.

Το μικρό φαράγγι είναι σε πολλά σημεία του επιβλητικό, γεμάτο πικροδάφνες, κέδρους, σχίνα, πλατάνια και στο τερματισμό του μας περιμένουν τα πεντακάθαρα νερά του Αιγαίου.

Πηγή:
Υπουργείο Τουριστικής Ανάπτυξης , Νομαρχιακή αυτοδιοίκηση Εύβοιας, Αναπτυξιακή Ευβοίας Α.Ε., Ε.Ο.Σ Χαλκίδας





AETOS BEACH Bungalows

340 01 Κάρυστος, Εύβοια

Τηλ.: +30 22240-23447, +30 22240-24447

Φαξ:  +30 22240-23447

E-mail:  info@aetosbeach.gr

Φωτογραφίες

AetosBeach64 newAetosBeach53 new

OchiKarystos fishing boats